ျမန္မာႏုုိင္ငံလြတ္လပ္ေရး ရၿပီးစ အခ်ိန္ ၁၉၄၈-ခုနွစ္တြင္
လမ္းမေတာ္သရက္ေတာတိုက္ ေက်ာက္ပန္းေတာင္း ဆရာေတာ္ ဦးဉာဏုတၱရ ၏ ဆံုးမၾသဝါဒကို နာယူလ်က္
သုဓမၼဝတီ ဦးပန္းေမာင္ ႏွင္႔ သာသနာၿပဳဘက္ ပုဂၢိဳလ္မ်ားသည္ ဗုဒၶသာသနာအက်ိဳး ေမွ်ာ္ကိုး၍
အနာဂတ္ကာလ သာသနာကို ယခု ရွင္သာမေဏမ်ားက ေစာင္႔ေရွာက္ၾကမည္ဟု ယံုၾကည္ၾကေသာေၾကာင္႔ အာဇာနည္သာမေဏမ်ားကို
ခ်ီးျမွင္႔ရန္ရည္ရြယ္ၿပီး ရွင္သာမေဏ စာျပန္ပြဲၾကီးကို က်င္းပခဲ့ၾကပါသည္။
ထိုသို႔ က်င္းပရာတြင္ စာေျဖဌာန အတိအက်မရွိဘဲ သင္႔ေလ်ာ္သည့္ေနရာတြင္ က်င္းပ ခဲ႔ပါသည္၊ စာေအာင္ဆုႏွင္းပြဲကိုမူ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေတာ္ ခန္းမႀကီး၌ က်င္းပရာ၊
သမၼတႀကီး စပ္ေရႊသိုက္ စေသာ ႏိုင္ငံေတာ္ အႀကီးအကဲမ်ားက ႏွစ္စဥ္ တက္ေရာက္ ခ်ီးျမွင္႔ခဲ႔ၾကပါသည္။
၁၉၆၂-ခု ေမလ(၃၁)ရက္ေန႔တြင္ ယခုလက္ရွိ ရွင္သာမေဏဓမၼဗိမာန္
ေျမေနရာ၌ ေရႊတိဂုံေစတီေတာ္ ဘ႑ာေတာ္ထိန္းအဖြဲ႕က ရွင္သာမေဏစာျပန္ပြဲအဖြဲ႕ကို ဗိမာန္ႀကီး
ေဆာက္လုပ္ရန္ ေနရာခ်ထားခဲ႔ပါသည္၊ ထိုအခ်ိန္တြင္ ဦးပန္းေမာင္ ကြယ္လြန္ၿပီးျဖစ္၍ သုဓမၼဝတီ
ဦးတင္ထူးက ဥကၠ႒ အျဖစ္ တာဝန္ယူခ်ိန္ ျဖစ္ပါသည္။ဆက္လက္၍ မ ႏၱေလး မစိုးရိမ္ ဆရာေတာ္ ဘုရားႀကီးအမွဴးျပဳေသာ
ဆရာေတာ္မ်ား ဦးေဆာင္ၿပီး ဗိမၼာန္ၾကီးကို ပႏၷက္တင္ အုတ္ျမစ္ခ်ခဲ႔ပါသည္။ ရန္ပံုေငြ အေျခအေနအရ
အေဆာက္အအံုႀကီးကို တျဖည္းျဖည္း တည္ေဆာက္လာခဲ႔ရာ ၁၉၇၄-ခုႏွစ္တြင္ ေငြဇင္ေယာ္ဆီစက္ ပိုင္ရွင္
ဦးၾကင္-ေဒၚေစာညြန္႔ မိသားစုတို႔က မတည္လွဴဒါန္းေသာေၾကာင္႔ အၿပီးသတ္ခဲ့ပါသည္။
ရွင္သာမေဏစာျပန္ပြဲႀကီးကိုလည္း ဆက္လက္က်င္းပလာရာ (၃၃)ႀကိမ္ေျမာက္အၿပီး
၁၉၈၇-ခုႏွစ္တြင္ ဥကၠ႒ႀကီး ဦးတင္ထူး မ်က္ေစ႔ကြယ္သြား၍ စာျပန္ပြဲႀကီးကို ဆက္လက္က်င္းပရန္
အခက္အခဲျဖစ္ေနခ်ိန္ အေျခအေနအရ ဓမၼဗိမာန္ႀကီးကို လံုျခံဳေရး ရဲတပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ားအား ေနရာခ်
ထားခဲ႔ရာ ထိုအခ်ိန္မွစ၍ စာျပန္ပြဲ အဆက္ျပတ္သြားခဲ႔ပါသည္။
မဂၤလာဗ်ဴဟာ သာမေဏေက်ာ္စာေတာ္ျပန္ပြဲ
၁၉၈၆-ခုႏွစ္၊ ၿမိတ္ၿမိဳ႕ဘုရားငါးဆူေက်ာင္းတိုက္ ဆရာေတာ္
ရန္ကုန္ၿမိဳ႕သို႔ ၾကြေရာက္စဥ္ ဦးထိန္ဝင္း၊ ဦးေအာင္၊ ဦးၾကည္တြဲ၊ ေဒၚေအးေအး တို႔အားေခၚယူ၍
”ရွင္သာမေဏမ်ားကို ခ်ီးျမွင္႔သည္အေနျဖင္႔ မႏၱေလး ပရိယတၱိသာသနာဟိတအသင္း ကဲ႔သို႔ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္လည္း
သာသနာလကၤာရ သာမေဏေက်ာ္စာျပန္ပြဲ ရွိသင္႔ေၾကာင္း” ၾသဝါဒ ေပးခဲ႔ပါသည္။
ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး၏ ၾသဝါဒကို နာယူလ်က္၊ သာသနာျပဳဘက္မ်ား
ျဖစ္ၾကေသာ မဂၤလာဗ်ဴဟာအသင္းခ်ဳပ္ဥကၠ႒ ဦးေအာင္သိမ္း၊ ဦးခ်စ္လူိင္၊ ဗိုလ္မွဴးဗလ တို႔ႏွင္႔
စည္းေဝးတိုင္ပင္ၿပီး မဂၤလာဗ်ဴဟာသာမေဏေက်ာ္ စာေတာ္ျပန္ပြဲအဖြဲ႕ႀကီး ကိုဖြဲ႕ကာ ၁၉၈၈-ခုႏွစ္တြင္
စတင္က်င္းပရန္ ဆံုးျဖတ္ခဲ႔ၾကပါသည္။
စာေတာ္ျပန္ပြဲ အဖြဲ႕ကိုလည္း ေအာက္ပါအတိုင္း ဖြဲ႕စည္းခဲ႔ပါသည္။
ေမွာ္ဘီ သာသနာ႔ဝန္ေဆာင္ ပန္းကံုးဆရာေတာ္၏ ၾသဝါဒကို
ခံယူလ်က္ ဦးထိန္ဝင္းက နာယက အျဖစ္ေဆာင္ရြက္၍၊ ဥကၠ႒ ဦးေအာင္သိမ္း၊ ဒုတိယဥကၠ႒ ဗိုလ္မွဴးဗလ၊
အတြင္းေရးမွဴး ဦးခ်စ္လိႈင္၊ တြဲဖက္ အတြင္းေရးမွဴး ဦးၾကည္တြဲ၊ ဘ႑ာေရးမွဴး ဦးေအာင္၊
စာရင္းစစ္ ေဒၚျမင္႔ျမင္႔ ႏွင္႔ အဖြဲ႕ဝင္မ်ားအျဖစ္ ဦးထြန္းလိႈင္၊ ဦးသိမ္းေအာင္၊ ဦးတင္ေရႊ၊
ေဒၚေအးေအး၊ ေဒၚလွသြင္၊ ဦးအံုးခင္၊ ဦးေဖၾကည္ တို႔ျဖင္႔ဖြဲ႕စည္းခဲ႔ပါသည္။ ရုံးအဖြဲ႕မွဴး
အျဖစ္ ဦးျမင္႔ေသာင္း အားတာဝန္ေပး၍ စာေမးပြဲလုပ္ငန္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ခဲ႔ၾကပါသည္။
ရွင္သာမေဏဓမၼဗိမာန္ သာသနာ႔ဝန္ေဆာင္အဖြဲ႕
၁၉၉၁-ခု၊ စက္တင္ဘာလတြင္ ရွင္သာမေဏစာျပန္ပြဲ အဖြဲ႕၏
ဥကၠ႒ျဖစ္သူ ဦးတင္ထူး (သုဓမၼ ဝတီပံုႏွိပ္တိုိက္) ႏွင္႔ အမႈေဆာင္မ်ားသည္ ၁၀ရ-မင္းရဲေက်ာ္စြာလမ္း
ေနအိမ္တြင္ ဦးထိန္ဝင္း ႏွင္႔အဖဲြ႕အား သာသနာျပဳလုပ္ငန္းမ်ား ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ရာတြင္
ဤဓမၼာရုံႀကီးကို အသံုးခ် ပါရန္ တိုက္တြန္းေဆြးေႏြး ၾကပါသည္။
၁၉၉၁-ခု၊ ဒီဇင္ဘာလ(၂၃)ရက္တြင္ ဦးတင္ထူးအဖဲြ႕ႏွင္႔
ဦးထိန္ဝင္းအဖြဲ႕တို႔ ထပ္မံေတြ႕ဆံုရာ ဦးတင္ထူးက မိမိတို႔အဖြဲ႕အေနႏွင္႔ ရွင္သာမေဏစာျပန္ပြဲကို
ဆက္လက္က်င္းပႏုိင္ျခင္း မရွိေတာ႔သျဖင္႔ ဦးထိန္ဝင္းတို႔ က်င္းပလ်က္ ရွိေသာ မဂၤလာဗ်ဴဟာသာမေဏေက်ာ္
စာေတာ္ျပန္ပြဲ လုပ္ငန္းကို ဤဓမၼာရုံႀကီး၌ပင္ က်င္းပ၍ ဓမၼဗိမာန္ႀကီးကိုလည္း ဆက္လက္ေစာင္႔
ေရွာက္ရန္ အၿပီးအပိုင္ လႊဲအပ္ခဲ႔ပါသည္။
ဤသို႔ျဖင္႔ ဦးတင္ထူးတို႔၏ မူလအမႈေဆာင္မ်ားႏွင္႔ မဂၤလာဗ်ဴဟာ
သာမေဏေက်ာ္ စာေတာ္ျပန္ပြဲ အဖြဲ႕မွအမႈေဆာင္မ်ား စုေပါင္းၿပီး အလုပ္အမႈေဆာင္အဖြဲ႔သစ္ကို
ျပန္လည္ဖြဲ႕ စည္းခဲ႔ပါသည္။
ယင္းေနာက္တြင္ အဖဲြ႔ဝင္မ်ား၏ ဆႏၵႏွင္႔အညီ ရွင္သာမေဏဓမၼဗိမာန္ႀကီး၌
စာျပန္ပြဲလုပ္ငန္း တစ္ခုတည္း ေဆာင္ရြက္ေနျခင္းထက္၊ ဗုဒၶသာသနာေတာ္ႀကီး သန္႔ရွင္း တည္တန္႔
ျပန္႔ပြားေရး အတြက္ အျခားသာသနာျပဳ လုပ္ငန္းမ်ားပါ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ရန္ ရည္ရြယ္ကာ အဖြဲ႕စည္းမ်ဥ္း
ဥပေဒကို ျပန္လည္ေရးဆြဲခဲ႔ၾကပါသည္။
ေရႊတိဂံုေစတီေတာ္ေဂါပကအဖြဲ႔သို႔လည္း အသင္းအဖြဲ႔ မွတ္ပံုတင္ေလွ်ာက္ထားခဲ႔ရာ
၁၉၉၂-ခု ဒီဇင္ဘာလ(၁၅)ရက္ ေန႔စြဲျဖင္႔ မွတ္ပံုတင္ခြင္႔ရရွိခဲ႔ပါသည္။
ထိုအခ်ိန္တြင္ ဓမၼာရုံႀကီး၌ လံုၿခံဳေရးအဖြဲ႔ဝင္မ်ား
ေနရာခ်ထားသျဖင္႔ ႏွစ္စဥ္ နတ္ေတာ္လ၌ က်င္းပၿမဲျဖစ္ေသာ သာမေဏေက်ာ္စာေတာ္ျပန္ပြဲ (၃)ရက္
က်င္းပျပဳလုပ္ျခင္းမွတပါး အျခားသာသနာေရး လုပ္ငန္းမ်ားေဆာင္ရြက္ႏုိင္ျခင္း မရွိခဲ႔ပါ။
၁၉၉၄-ခု၊ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ရန္ကုန္တိုင္းစစ္႒ာနခ်ဳပ္ တိုင္းမွဴး၏
ကူညီေစာင္႔ေရွာက္မႈျဖင္႔ ဓမၼာရုံႀကီးကို ျပန္လည္အသံုးခ်ခြင္႔ ရရွိခဲ႔ပါသည္။
ဓမၼဗိမာန္ႀကီး ေရရွည္တည္တံ႔ခိုင္ၿမဲရန္၊ ဤ သာမေဏေက်ာ္စာေတာ္ျပန္ပြဲကို
ႏွစ္စဥ္ မပ်က္မကြက္ က်င္းပရန္ႏွင္႔ အျခား ဗုဒၶသာသနာအတြက္ အက်ိဳးျပဳလုပ္ငန္းမ်ား စနစ္တက်ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ရန္
ဟူေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားခ်မွတ္ ထားပါသည္။
